مجرای اشک وظیفه انتقال اشک ترشح شده در محفظه پلکی به طرف بینی را به عهده دارد و این مجرا معمولاً در نوزادان تا چند هفته قبل از تولد بسته است و در حوالی تولد، یکی دو روز قبل یا بعد از تولد، باز می شود. در این مطلب سعی داریم تا به بررسی بیشتر انسداد مادرزادی مجرای اشکی در شیرخواران بپردازیم.
از آن جایی که ترشح اشک در شیرخواران معمولاً در نیمه دوم ماه دوم زندگی آن ها اتفاق می افتد، انسداد مجرای اشک در ۴۰ تا ۵۰ روز اول زندگی معمولاً به صورت تجمع ترشحات در چشم خود را نشان می دهد.
با آغاز ترشح اشک در شیرخوار، پدر و مادر از ریزش اشک و پر اشک شدن چشم می توانند متوجه انسداد مجرای اشکی شیرخوار شوند. با شناخت این علائم، والدین می توانند به موقع اقدام لازم انجام دهند تا فرزند شیرخوار در اسرع وقت بهبود پیدا کند.
درمان انسداد مجرای اشکی در شیرخواران
مهمترین اقدام در شیرخواران انجام صحیح ماساژ گوشه چشم و استفاده از قطره آنتی بیوتیک مناسب برای شیرخوار است.
به گفته دکتر رضا عرفانیان سلیم، جراح و متخصص جراحی های چشم در تهران، در خصوص ماساژ مجرای اشکی در نوزادان می گوید: “در تجربه بنده مشاهده شده است که اکثر مادران این ماساژ را به صورت نادرست انجام می دهند.بهترین کار این است که در معاینه حضوری، نحوه انجام این ماساژ به دقت بر روی چشم خود مادر توسط چشم پزشک انجام شود تا مادر به خوبی توجیه شود که چند بار این ماساژ باید انجام شود، از کدام انگشت باید استفاده شود و نحوه صحیح ماساژ مجرای اشک چگونه است. سپس از درمان با قطره آنتی بیوتیک مناسب صحبت شود.”
با انجام ماساژ صحیح و تجویز قطره آنتی بیوتیک مناسب، از عفونت جلوگیری می شود. به این ترتیب علائم انسداد مجرای اشکی و ترشحات کم می شود و این شانس وجود دارد که در ۷۰ تا ۸۰ درصد موارد، مجرای اشک به صورت خود به خود باز شود. اما اگر این اتفاق تا یک سالگی نیفتاد، متخصص و جراح چشم ناگزیر است که در سن یک سالگی، یعنی ۱۲ تا ۱۳ ماهگی، در داخل اتاق عمل و زیر بیهوشی عمل میل زدن را انجام دهد.
میل زدن مجرای اشکی برای نوزاد خطرناک است؟
دکتر رضا عرفانیان در ادامه صحبت های خود اذعان داشت: “در این مواقع اکثر والدین به خاطر استرسی که به خاطر بیهوشی فرزندشان دارند کمی با عمل میل زدن مخالفت می کنند و برای انجام آن مقاومت به خرج می دهند و پیشنهاد می کنند که چشم پزشک کمی بیشتر صبر کند. اما باید گفت که موفقیت میل زدن در سن ۱۳ ماهگی کودک حدود ۹۰ درصد است”.
هر چه سن کودک بالاتر برود، شانس موفقیت عمل میل زدن کمتر می شود؛ به طوری که در سن دو سالگی این شانس به کمتر از ۵۰ درصد می رسد.
بنابراین در کودک بالای یک سال که مجرای اشک بسته است و اقدامات غیر جراحی تا یک سالگی مفید نبوده است، بهتر است هر چه زودتر عمل میل زدن یا پروبینگ انجام شود تا شانس موفقیت در این عمل کم نشود.
میل زدن مجرای اشکی شیرخواران چگونه است؟
عمل میل زدن مجرای اشک شیرخوارها در اتاق عمل و تحت شرایط استریل انجام می شود. جراح چشم به کودک بیهوشی بسیار خفیفی داده می دهد تا به خواب عمیقی فرو برود و بی حرکت شود. سپس بدون هرگونه برش و بخیه یک میله مخصوص از طریق سوراخ اشکی پلک یا همان پانکتوم (Punctum) وارد مجرای اشک می شود و به داخل مجرای اشک هدایت می شود. این میله محل انسداد را از بین می برد و انسداد را باز می کند. سپس شست و شوی مجرای اشک انجام می شود.
شست و شوی مجرای اشکی به این دلیل انجام می شود تا جراح از باز شدن مجرای اشک مطمئن شود. امروز در روشهای مدرن حتماً از آندوسکوپی باید استفاده شود. در آندوسکوپی بینی محل خروج میله داخل بینی چک میشه تا اگر این محل مناسب نیست، حتماً اقدام لازم برای آن انجام شود. در مورد چشم بعضی کودکان نیز لازم است همزمان با میل زدن، لوله ای هم در داخل کانال اشکی قرار بگیرد تا از باز ماندن مجرا در ماههای آینده اطمینان حاصل شود. این لوله سیلیکونی بعد از دو الی سه ماه سرپایی در داخل درمانگاه خارج خواهد شد.
سخن پایانی
و در پایان این نکته را به والدین محترم گوشزد می کنیم که اگر به خاطر نگرانی از عوارض بیهوشی حاضر به سپردن کودکانشان برای عمل میل زدن نیستند، با بزرگتر شدن سن کودک موفقیت عمل میل زدن کمتر می شود. به همین دلیل، متاسفانه گاهی جراح چشم مجبور می شود برای این دسته از کودکان عمل جراحی مجرای اشکی را انجام دهد. این جراحی برای بزرگسالان انجام می شود و به آن DCR می گویند. این عمل عوارض بسیار بیشتری نسبت به عمل ساده میل زدن دارد. بنابراین با به تأخیر انداختن عمل میل زدن در شیرخواران نباید شانس موفقیت آن ها را کم کنیم. برای آن که از موفقیت درمان انسداد مجرای اشکی نوزاد خود مطمئن شوید، حتماً به بهترین چشم پزشک تهران مراجعه کنید.
اگر ساکن تهران هستید و به دنبال یک متخصص چشم خوب در شمال تهران می باشید، اینجا را کلیک کنید.
4 پاسخ
سلام بچم ۱۳ماهشه هرکاری کردیم انسداد اشکی باز نشد.با ماساژ باز نسد.بچم عفونت نداره وقتی گاهی اوقات اشک میریزه و همیشه نیست.نمیشه تا ۴سالگی صبرکرد بعد عمل میل زدن رو انجام داد
با سلام
اگر انسداد اشکی باعث عفونت یا ناراحتی نشه، میشه صبر کرد ولی معمولاً هرچه زودتر درمان با میل زدن انجام بشه، موفقیت بالاتره و از مشکلات بعدی پیشگیری میکنه.
ماساژ مجرای اشکی چطور انجام میشه و مفیده؟
با سلام
ماساژ ملایم از گوشه داخلی چشم به سمت بینی کمک میکنه مجرا باز بشه و تخلیه اشک راحتتر انجام بشه، روزی چند بار کافی هست.