قوز قرنیه یا کراتوکونوس در واقع یک از بیماری های قرنیه است که از حدود ۱۶ و ۱۷ سالگی با تغییرات شماره چشم بصورت آستیگماتیسم های نامنظم و متغیر و تاری دید ناشی از آن خود را بروز میدهد در حالی که عینک هم نمی تواند تاری دید را بطور کامل برطرف کند. این بیماری در واقع یا کاهش بینایی همراه است؛ این مشکل ممکن است در هر دو چشم یا حتی یکی از آن ها ایجاد شود دقت داشته باشید که شدت و میزان رشد آن برای هر دو چشم یکسان نیست. اگر می خواهید تا در مورد این بیماری بیشتر بدانید تا انتهای این نوشتارهمراه ما باشید.
قوز قرنیه چیست؟
قوز قرنیه در واقع جزء یکی از اختلالات بینایی است که مهم ترین دلیل ایجاد بر هم خوردن نظم قوس کروی قرنیه و افزایش ان در قسمت تحتانی قرنبه است، داشتن این بیماری باعث می شود تا نور به درستی وارد چشم نشود و با انکسار نا همگون نور ورودی به چشم تصویر مبهمی بر روی شبکیه ایجاد گردد و دید فرد مبهم و خمیده شود.
در مراحل ابتدایی بعد از تشخیص، اگر بیماری پیشرفتی نداشته باشد با عینک می توان آن را کنترل کرد ولی در صورت پیشرفته شدن اقداماتی مانند تجویز لنز سخت ، کاشتن حلقه در قرنیه ، کراس کراس لینکینگ قرنیه و در نهایت پیوند قرنیه گزینه های درمانی محسوب می شود.
تمامی مراحل درمانی نام برده توسط پزشک فوق تخصص قرنیه تعیین می شوند که ان را با توجه به شرایط فرد انتخاب می کند.
علائم و نشانه های اولیه قوز قرنیه
خیلی از افرادی که دچار قوز قرنیه هستند ممکن است از بیماری خود هیچ اطلاعی نداشته باشد ولی باید بدانید که اولین نشانه این بیماری در واقع تاری دید آن هم به شکل کاملا خفیف است که با گذشت مدتی به مرور زمان شدید تر هم می شود.
این بیماری علائم دیگری هم دارد که از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خستگی چشم ها
- نزدیک بینی
- تورم قرنیه که در موارد خیلی نادر اتفاق می افتد.
- تیره شدن ناگهانی دید
- سوزش چشم ها
- حساسیت به نور
- دید دوگانه
- هاله اطراف چراغها
- کاهش دید شب
تمامی موارد ذکر شده جزء رایج ترین علائم بیماری قوز قرنیه محسوب می شوند که در صورت داشتن هریک از آن ها لازم است تا به بهترین جراح چشم مراجعه نمایید.
نکته: در حال حاظر نمی توان گفت که بیماری کراتوکونوس با چه سرعت پیشرفت می کند یا حتی اصلا احتمال پیشرفت آن وجود دارد یا خیر ولی در حالت کلی افرادی که بیماری در آن ها پیشرفت کرده است احتمال وخیم تر شدن آن وجود دارد.
مهم ترین دلایل ایجاد قوز قرنیه
طبق بررسی های انجام شده هنوز علت مشخصی از برای ایجاد قوز قرنیه نمی توان در نظر گرفت.
- ژنتیک: داشتن سابقه خانوادگی و ازهمه مهم تر اختلالات کروموزمی نظیر سندروم دارون می تواند یکی از دلایل قوز قرنیه باشد.
- مالش چشم: در صورتی که چشم های خود را به طور دائم مالش دهید به مرور زمان دچار قوز قرنیه می شوید البته دقت داشته باشید که اگر قبلا دچار قوز قرنیه باشید انجام مکرر این کار می تواند باعث پیشرفت بیماری هم شود.
- سن: این بیماری به طور معمول در سنین نوجوانی ایجاد می شود اما در بعضی از مواقع هم ممکن است از کودکی ظاهر شود.
- بیماری های چشمی: داشتن برخی از بیماری ها نظیر آتوپیک در واقع می تواند بافت قرنیه را تخریب و منجر به بروز این بیماری شود.
ذکر این نکته بسیار حائز اهمیت می باشد که به طور کلی بیماری های دیگری هم ممکن است منجر به قوز قرنیه شود پس بهتر است تا در صورت داشتن آن حتما این موضوع را به پزشک خود گزارش دهید.
قوز قرنیه چگونه پیشرفت میکند؟
قوز قرنیه یا کراتوکونوس یک بیماری پیشرونده است که در آن ساختار قرنیه بهتدریج ضعیف شده و دچار نازک شدن میشود. با کاهش استحکام بافت قرنیه، این لایه شفاف چشم به سمت جلو برجسته شده و شکل طبیعی خود را از دست میدهد که نتیجه آن تاری دید و افزایش آستیگماتیسم نامنظم است.
پیشرفت کراتوکونوس معمولاً از سنین نوجوانی یا اوایل جوانی آغاز میشود و در برخی افراد با سرعت بیشتری ادامه پیدا میکند. در مراحل اولیه، تنها تغییرات مکرر شماره عینک یا لنز مشاهده میشود، اما با پیشرفت بیماری، نازک شدن قرنیه بیشتر شده و کیفیت بینایی کاهش مییابد.
مراحل بیماری از خفیف تا پیشرفته متغیر است. در مراحل ابتدایی، اصلاح دید با عینک یا لنز تماسی امکانپذیر است، اما در مراحل پیشرفته ممکن است به دلیل تغییر شکل شدید قرنیه، روشهای درمانی تخصصیتری برای کنترل بیماری و حفظ بینایی مورد نیاز باشد. به همین دلیل تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم روند بیماری اهمیت زیادی در جلوگیری از پیشرفت کراتوکونوس دارد.
درجات و مراحل قوز قرنیه
قوز قرنیه یک بیماری پیشرونده است و شدت آن در افراد مختلف میتواند متفاوت باشد. پزشکان معمولاً بر اساس میزان نازک شدن قرنیه، تغییر انحنای آن و تأثیر بیماری بر بینایی، کراتوکونوس را به مراحل مختلف تقسیم میکنند.
مرحله خفیف
در مراحل اولیه، تغییرات قرنیه محدود است و معمولاً بیمار با تاری دید خفیف، افزایش آستیگماتیسم یا تغییر مکرر شماره عینک مواجه میشود. در این مرحله اغلب میتوان دید را با عینک یا لنز تماسی اصلاح کرد و تشخیص بیماری معمولاً با توپوگرافی یا اسکن قرنیه انجام میشود.
مرحله متوسط
با پیشرفت کراتوکونوس، نازک شدن قرنیه و تغییر شکل آن بیشتر میشود. در این شرایط کیفیت بینایی کاهش پیدا کرده و ممکن است عینک دیگر نتواند دید مطلوبی ایجاد کند. بسیاری از بیماران در این مرحله به لنزهای تخصصی برای اصلاح بینایی نیاز پیدا میکنند.
مرحله شدید
در مرحله شدید، برجستگی و نازک شدن قرنیه به حداکثر میرسد و اختلال بینایی بهطور قابلتوجهی افزایش پیدا میکند. در این وضعیت، تحمل لنزهای تماسی ممکن است دشوار شود و برای حفظ بینایی یا جلوگیری از پیشرفت بیشتر بیماری، روشهای درمانی پیشرفتهتر مورد بررسی قرار میگیرند.
از کجا بدونم قوز قرنیه دارم ؟
نحوه تشخیص این بیماری کمی مشکل است چرا که ممکن است با مشکل نزدیک بینی یا آستیگماتیسم اشتباه گرفته شود. از جمله رایج ترین روش های که برای تشخیص این بیماری استفاده می شود عبارتند از:
- توپوگرافی قرنیه: به کمک انجام این آزمایش می توان قوز قرنیه را خیلی سریع تشخیص و از پیشرفت آن جلوگیری کرد.
- دستگاه اسلیت لامپ: در این روش تشخیص پرتوی عمودی نور به سطح چشم تابیده شده تا از این طریق بتوان شکل قرنیه را بررسی کرد.
- پاکیمتری: در این روش ابتدا یک نور روی قرنیه متمرکز می شود تا انعکاس آن را بتوان اندازه گیری کرد با انجام تمامی این کار ها شکل اصلی قرنیه مشخیص خواهد شد.
روشهای درمان قوز قرنیه
روش های درمانی برای قوز قرنیه را می توانید در ادامه این مقاله بررسی بفرمایید:
عینک
در مراحل اولیه قوز قرنیه که تغییر شکل قرنیه هنوز شدید نیست، عینک میتواند بخشی از تاری دید ناشی از نزدیکبینی و آستیگماتیسم را اصلاح کند. با پیشرفت کراتوکونوس و افزایش نامنظمی قرنیه، معمولاً کارایی عینک کاهش پیدا میکند.
لنز سخت (RGP)
لنزهای سخت نفوذپذیر به گاز (RGP) با ایجاد یک سطح اپتیکی منظم روی قرنیه، کیفیت بینایی را بهبود میدهند. این لنزها یکی از رایجترین گزینههای درمانی در مراحل خفیف تا متوسط بیماری هستند.
لنز اسکلرال
لنز اسکلرال قطر بزرگتری نسبت به لنزهای معمولی دارد و روی سفیدی چشم قرار میگیرد. این ویژگی باعث میشود بیماران مبتلا به قوز قرنیه متوسط تا شدید، دید شفافتر و راحتی بیشتری را تجربه کنند.
کراس لینکینگ قرنیه
کراس لینکینگ (CXL) با استفاده از ریبوفلاوین و تابش اشعه UV باعث تقویت رشتههای کلاژن قرنیه میشود. هدف اصلی این روش متوقف کردن پیشرفت کراتوکونوس و جلوگیری از نازک شدن بیشتر قرنیه است.
حلقه داخل قرنیه
در این روش، قطعات ظریفی در ضخامت قرنیه قرار داده میشوند تا انحنای نامنظم آن کاهش پیدا کند. حلقههای داخل قرنیه میتوانند کیفیت بینایی را بهبود داده و وابستگی بیمار به عینک یا لنز را کمتر کنند.
پیوند قرنیه
در موارد پیشرفته که قرنیه دچار نازکی شدید یا کدورت شده باشد، پیوند قرنیه بهعنوان آخرین گزینه درمانی مطرح میشود. در این روش، تمام یا بخشی از قرنیه آسیبدیده با بافت سالم جایگزین میشود.
کراس لینکینگ قرنیه چیست؟
کراس لینکینگ قرنیه (Corneal Cross-Linking یا CXL) یک روش درمانی برای کنترل پیشرفت کراتوکونوس و سایر بیماریهای همراه با نازک شدن قرنیه است. در این روش، با استفاده از قطره ریبوفلاوین (ویتامین B2) و تابش کنترلشده اشعه فرابنفش (UV)، پیوندهای بین رشتههای کلاژن قرنیه تقویت میشوند.
هدف اصلی کراس لینکینگ بهبود شماره چشم یا حذف عینک نیست، بلکه افزایش استحکام قرنیه و جلوگیری از پیشرفت بیماری است. به همین دلیل این روش معمولاً در بیمارانی توصیه میشود که شواهدی از پیشرفت قوز قرنیه در آنها مشاهده شده و پزشک قصد دارد از نازک شدن بیشتر و تغییر شکل قرنیه جلوگیری کند.
پیوند قرنیه در بیماران مبتلا به کراتوکونوس
پیوند قرنیه معمولاً آخرین گزینه درمانی برای بیماران مبتلا به کراتوکونوس است و زمانی انجام میشود که نازک شدن قرنیه، ایجاد کدورت یا تغییر شکل شدید آن باعث کاهش قابلتوجه بینایی شده باشد و روشهایی مانند عینک، لنزهای تخصصی یا کراس لینکینگ دیگر نتوانند دید مناسبی ایجاد کنند.
در این جراحی، تمام یا بخشی از بافت آسیبدیده قرنیه با قرنیه سالم اهدایی جایگزین میشود. هدف از پیوند قرنیه بهبود کیفیت بینایی و بازگرداندن شفافیت قرنیه است. اگرچه بسیاری از بیماران پس از عمل به بینایی بهتری دست پیدا میکنند، اما در برخی موارد همچنان استفاده از عینک یا لنز تماسی برای دستیابی به بهترین دید ممکن ضروری خواهد بود.
عوارض قوز قرنیه در صورت عدم درمان
در صورت عدم درمان یا کنترل بهموقع، کراتوکونوس میتواند بهتدریج پیشرفت کرده و باعث نازک شدن بیشتر قرنیه و افزایش تغییر شکل آن شود. با پیشرفت بیماری، آستیگماتیسم نامنظم شدیدتر شده و کیفیت بینایی بهطور قابل توجهی کاهش پیدا میکند؛ بهطوری که حتی عینک نیز ممکن است نتواند دید مطلوبی ایجاد کند.
در مراحل پیشرفته، بیمار ممکن است با تاری دید شدید، حساسیت به نور، دوبینی و اختلال در دید شب مواجه شود. همچنین در برخی موارد، ایجاد کدورت یا اسکار قرنیه میتواند کاهش بینایی را تشدید کند و نیاز به روشهای درمانی پیشرفتهتر مانند پیوند قرنیه را افزایش دهد. به همین دلیل تشخیص زودهنگام و جلوگیری از پیشرفت کراتوکونوس نقش مهمی در حفظ بینایی دارد.
سوالات متداول
بله – درمان این بیماری بسته به شدت آن مییتواند با عینک، لنز های تماسی یا انجام جراحی باشد.
در حالت کلی این بیماری باعث شده تا تصاویر را به صورت مبهم و خمیده مشاهده کنید ولی کوتاه مدت بوده و با انتخاب روش درمانی مناسب می توان آن را درمان کرد.
خیر پشگیری خاصی برای بیماری وجود ندارد.
