شالازیون چشم: توده‌ای کوچک با اثرات بزرگ!

شالازیون یک ضایعه توده مانند شایع در پلک‌های چشم است که در آن غده‌های چربی موجود در لبه پلک مسدود می‌شوند

شالازیون و گل‌مژه دو بیماری متفاوت هستند. گل‌مژه معمولاً ناشی از عفونت حاد است، در حالی که شالازیون اغلب به دنبال انسداد غدد میبومین و گاهی پس از بهبود گل‌مژه ایجاد می‌شود.

این بیماری به‌طور معمول خوش‌خیم است و به‌طور معمول منجر به مشکلات جدی نمی‌شود، اما گاهی به علت موقعیت مکانی آن اختلال دید، افتادگی پلک و ایجاد گوشت اضافه (بافت گرانولاسیون) را موجب می‌شود .

شالازیون چشم چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

 شالازیون (chalazion) به عارضه‌ای گفته می‌شود که در آن غده‌های چربی کوچک (غدد ميبوميان) در پلک مسدود شده و باعث ایجاد یک برآمدگی یا توده سفت در داخل پلک می‌شود. این توده معمولاً بدون درد است اما می‌تواند به مرور زمان بزرگ‌تر شود و ناراحتی‌هایی به‌وجود آورد. جهت درمان شالازیون می‌توانید به دکتر رضا عرفانیان سلیم، بهترین چشم‌پزشک تهران مراجعه کنید.

علل بروز شالازیون چشم

علت اصلی بروز شالازیون، مسدود شدن غدد ميبوميان است. این غدد مسئول تولید چربی در اشک‌ها هستند و این چربی برای حفظ سلامت اشک و چشم اهمیت دارد. دلایل مسدود شدن این غدد عبارتند از:

• عفونت باکتریایی: عفونت می‌تواند باعث التهاب و مسدود شدن غدد شود.
• اختلالات پوستی: بیماری‌های پوستی مانند آکنه یا رزاسه ممکن است باعث انسداد غدد شوند.
• عدم رعایت بهداشت پلک: تجمع چربی و کثیفی در اطراف پلک‌ها می‌تواند به انسداد غدد منجر شود.
• حساسیت‌های چشم یا محیطی: واکنش‌های حساسیتی می‌توانند باعث تحریک غدد و انسداد آن‌ها شوند.

بیشتر بخوانید: بهترین جراح پلک در جردن

بیشتر بخوانید: درمان گل مژه

علائم شالازیون چشم

شالازیون معمولاً با علائم زیر همراه است:

• برآمدگی سفت در پلک: شالازیون معمولاً به‌صورت یک توده برجسته در پلک ظاهر می‌شود.
• تورم و قرمزی: منطقه اطراف توده ممکن است ملتهب شود.
• احساس درد یا ناراحتی (در برخی موارد): به‌ویژه زمانی که توده بزرگتر شود، ممکن است درد یا ناراحتی در پلک احساس شود.
• خارش یا سوزش چشم: در برخی موارد، شالازیون می‌تواند باعث تحریک چشم و احساس خارش شود.
• تاری دید: در صورت بزرگی توده، ممکن است مانع از دید صحیح شود.

تشخیص شالازیون چشم

 تشخیص شالازیون معمولاً توسط چشم‌پزشک صورت می‌گیرد. پزشک با معاینه پلک‌ها و بررسی علائم بالینی، تشخیص دقیق را تعیین می‌کند.

پیشگیری از شالازیون

برای پیشگیری از شالازیون، رعایت بهداشت چشم‌ها اهمیت زیادی دارد. شستشوی منظم پلک‌ها با محلول‌های مخصوص و استفاده از کمپرس گرم می‌تواند به جلوگیری از مسدود شدن غدد چربی کمک کند. همچنین باید از لمس چشم‌ها با دستان آلوده خودداری کرده و هنگام استفاده از لوازم آرایشی، دقت کنید که آن‌ها را به‌طور کامل پاک کنید. در صورت ابتلا به بیماری‌های پوستی مانند آکنه یا رزاسه، توصیه می‌شود که تحت نظر پزشک درمان‌های مناسب را دریافت کنید.

برای درمان شالازیون به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

 اگر به شالازیون دچار شدید، بهتر است به یک دکتر چشم‌پزشک مراجعه کنید. در صورت نیاز به بررسی‌های دقیق‌تر، می‌توانید به دکتر رضا عرفانیان سلیم، متخصص و فوق‌تخصص بیماری‌های چشم، مراجعه نمایید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

شالازیون معمولاً نیاز به درمان خاصی ندارد و در بسیاری از موارد خودبه‌خود بهبود می‌یابد. اما اگر علائم زیر وجود داشته باشد، نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارید. اگر علائم شالازیون مانند برآمدگی دردناک، تورم و قرمزی شدید، ترشحات زرد یا تغییرات در بینایی بروز کند، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد. همچنین، اگر شالازیون بیش از دو هفته بهبود نیابد یا علائم عفونت در چشم مشاهده شود، لازم است که برای درمان‌های تخصصی به یک چشم‌پزشک مراجعه کنید.

تفاوت شالازیون و گل مژه

اگرچه شالازیون و گل مژه (hordeolum) ممکن است شبیه هم به نظر برسند، اما تفاوت‌هایی دارند:

• علت: گل مژه به‌طور معمول ناشی از عفونت حاد باکتریایی است، در حالی که شالازیون به دلیل انسداد غدد چربی بدون عفونت یا بهبود عفونت حاد گل مژه و باقی ماندن چربی غیر طبیعی در جای آن ایجاد می‌شود.
• ظاهر: گل مژه معمولاً دردناک و قرمز است، در حالی که شالازیون بیشتر به‌صورت یک توده سفت بدون درد ظاهر می‌شود.

روش‌های درمان شالازیون

درمان شالازیون معمولاً بسته به شدت بیماری و میزان پیشرفت آن می‌تواند متفاوت باشد. در بیشتر موارد، شالازیون خودبه‌خود و بدون نیاز به درمان‌های پیچیده بهبود می‌یابد، اما در برخی موارد، درمان‌های ویژه‌تری نیاز است. روش‌های درمان به‌صورت زیر توضیح داده می‌شوند:

کمپرس گرم (درمان خانگی)

این روش یکی از اولین درمان‌ها برای شالازیون است. کمپرس گرم به باز شدن غدد مسدود شده کمک می‌کند و می‌تواند به تخلیه چربی‌های جمع‌شده در داخل غده کمک کند. برای انجام این کار، یک پارچه نرم را در آب گرم (نه داغ) خیس کنید و آن را به مدت چند دقیقه روی پلک خود قرار دهید و ماساژ ملایمی را انجام دهید.این کار باید چند بار در روز تکرار شود تا به کاهش تورم و تسریع در فرآیند بهبود کمک کند.

ماساژ پلک

بعد از استفاده از کمپرس گرم، ماساژ ملایم پلک می‌تواند به تخلیه بهتر غدد مسدود شده کمک کند. برای این کار، انگشت خود را به‌طور ملایم روی پلک آسیب‌دیده فشار دهید و آن را به آرامی به سمت لبه پلک ماساژ دهید. این کار می‌تواند به دفع چربی از غده کمک کند و روند بهبود را تسریع کند.

استفاده از داروهای ضد التهاب و آنتی‌بیوتیک‌ها

در صورتی که شالازیون دچار التهاب یا عفونت شده باشد، پزشک ممکن است داروهای ضد التهاب مانند کرم‌های استروئیدی یا قطره‌های آنتی‌بیوتیک تجویز کند. این داروها می‌توانند به کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت کمک کنند. حتی گاهی امکان تزریق داروی کورتیکواستروئید هم وجود دارد. اما باید توجه داشت که اگر شالازیون ناشی از عفونت نباشد، استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است غیرضروری باشد.

تزریق استروئید

در برخی موارد که شالازیون به درمان‌های خانگی پاسخ نمی‌دهد، پزشک ممکن است تزریق استروئید به داخل توده انجام دهد. این تزریق می‌تواند به کاهش التهاب و کمک به جذب سریع‌تر چربی‌های مسدود شده در غده کمک کند. این روش معمولاً زمانی استفاده می‌شود که شالازیون بزرگ شده و همچنان مقاوم به درمان‌های دیگر باشد.

جراحی

اگر شالازیون پس از استفاده از روش‌های غیرجراحی بهبود نیابد یا در صورتی که علائم ادامه یابد، ممکن است پزشک جراحی برای تخلیه غده مسدود شده را توصیه کند. این جراحی معمولاً ساده است و در مطب یا کلینیک چشم‌پزشکی انجام می‌شود. پزشک برش کوچکی در پلک ایجاد می‌کند و محتوای غده مسدود شده را تخلیه می‌کند. این عمل تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و معمولاً بدون درد است. بعد از جراحی، ممکن است نیاز به مراقبت‌های خاص برای جلوگیری از عفونت و تسریع در بهبود باشد.

داروهای ضد باکتری

اگر شالازیون به‌دلیل عفونت باکتریایی ایجاد شده باشد یا علائمی مانند ترشح چرکی از چشم مشاهده شود، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک‌های موضعی یا خوراکی تجویز کند. این داروها به کاهش عفونت و پیشگیری از گسترش آن کمک می‌کنند.

درمان‌های کمکی دیگر

در برخی موارد، پزشک ممکن است از درمان‌های کمکی مانند استفاده از قطره‌های اشک مصنوعی برای مرطوب نگه داشتن چشم و جلوگیری از خشکی چشم و تحریک آن استفاده کند. این درمان‌ها می‌توانند به تسکین علائم شالازیون و افزایش راحتی چشم کمک کنند.

در نهایت، بیشتر شالازیون‌ها با درمان‌های غیر جراحی مانند کمپرس گرم و ماساژ پلک بهبود می‌یابند، اما در صورت لزوم و ادامه علائم، درمان‌های تخصصی‌تر مانند تزریق استروئید یا جراحی نیز ممکن است مورد نیاز باشد.

عوارض شالازیون چشم

شالازیون در اغلب موارد یک ضایعه خوش‌خیم است و با درمان مناسب یا حتی به‌صورت خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کند. با این حال، اگر درمان به تعویق بیفتد یا شالازیون بزرگ شود، ممکن است عوارضی ایجاد کند که بر سلامت چشم و کیفیت بینایی تأثیر بگذارد.

از مهم‌ترین عوارض شالازیون چشم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• فشار روی قرنیه و تاری دید: شالازیون‌های بزرگ، به‌ویژه در پلک فوقانی، ممکن است با وارد کردن فشار به قرنیه باعث تاری دید یا ایجاد آستیگماتیسم موقت شوند.
• افتادگی پلک (Ptosis): تورم یا افزایش اندازه شالازیون می‌تواند موجب سنگینی پلک و افتادگی موقت آن شود.
• عود مکرر شالازیون: در افرادی که به بلفاریت، رزاسه یا اختلال عملکرد غدد میبومین مبتلا هستند، احتمال بازگشت مجدد شالازیون بیشتر است.
• ایجاد عفونت ثانویه: در برخی موارد، شالازیون ممکن است دچار عفونت شده و به گل‌مژه یا آبسه پلک تبدیل شود که نیاز به درمان تخصصی خواهد داشت.
• تشکیل بافت گرانولاسیون: باقی ماندن طولانی‌مدت شالازیون می‌تواند باعث ایجاد بافت اضافی یا گرانولاسیون در سطح داخلی پلک شود که گاهی برای برداشتن آن به جراحی نیاز است.
• تغییر ظاهر پلک: شالازیون‌های بزرگ یا ماندگار ممکن است باعث عدم تقارن پلک‌ها یا ایجاد برجستگی قابل مشاهده در ظاهر چشم شوند.

اگر شالازیون طی ۲ تا ۴ هفته با کمپرس گرم و درمان‌های اولیه بهبود پیدا نکند، اندازه آن افزایش یابد، باعث کاهش بینایی شود یا به‌طور مکرر عود کند، لازم است توسط چشم‌پزشک معاینه شود. در این شرایط ممکن است درمان‌هایی مانند تزریق کورتون یا جراحی شالازیون برای تخلیه ضایعه توصیه شود.

سوالات متداول

آیا شالازیون خودبه‌خود خوب می‌شود؟

بله، بسیاری از موارد شالازیون با رعایت بهداشت پلک، استفاده از کمپرس گرم و ماساژ ملایم طی چند هفته بهبود پیدا می‌کنند. اگر توده بزرگ شود، دردناک باشد یا پس از چند هفته برطرف نشود، مراجعه به چشم‌پزشک ضروری است.

شالازیون چند روز طول می‌کشد؟

مدت زمان بهبود شالازیون معمولاً بین ۲ تا ۸ هفته است. در برخی افراد ممکن است روند بهبود سریع‌تر باشد، اما شالازیون‌های بزرگ یا مزمن ممکن است به درمان دارویی یا جراحی نیاز داشته باشند.

آیا شالازیون مسری است؟

خیر. شالازیون یک بیماری غیرواگیر است و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود. این عارضه معمولاً در اثر انسداد غدد چربی پلک ایجاد می‌شود و برخلاف گل‌مژه، اغلب منشأ عفونی ندارد.

آیا شالازیون باعث کاهش بینایی می‌شود؟

در بیشتر موارد خیر. اما اگر شالازیون بزرگ شود و روی قرنیه فشار وارد کند، ممکن است باعث تاری دید موقت یا ایجاد آستیگماتیسم خفیف شود. پس از درمان، بینایی معمولاً به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

بعد از جراحی شالازیون امکان عود وجود دارد؟

بله، اگر زمینه‌هایی مانند بلفاریت، اختلال عملکرد غدد میبومین، رزاسه یا رعایت نکردن بهداشت پلک وجود داشته باشد، احتمال عود شالازیون وجود دارد. رعایت مراقبت‌های توصیه‌شده توسط چشم‌پزشک و تمیز نگه داشتن پلک‌ها می‌تواند خطر بازگشت بیماری را کاهش دهد.

نتیجه‌گیری

 شالازیون یک بیماری خوش‌خیم و معمولی است که با رعایت بهداشت چشم و درمان‌های ساده می‌توان آن را مدیریت کرد. در مواردی که شالازیون بزرگ و دردناک شود یا علائم عفونت بروز کند، مراجعه به پزشک ضروری است. شناخت تفاوت بین شالازیون و گل مژه کمک می‌کند تا درمان به‌موقع و مناسبی صورت گیرد.