افتادگی پلک در کودکان + انواع، علت و درمان

پتوز یا افتادگی پلک در کودکان با به وجود آمدن افتادگی پلک بالایی یا پوشانده شدن چشم مشخص می‌شود. این وضعیت به علت ضعف عضلات پلک، عوامل مادرزادی، تروما یا علل دیگری رخ می‌دهد. هنگامی که پلک بالایی به طور جزئی یا کاملی پایین بیاید، می تواند منجر به مشکلات بینایی، چشم خشکی، التهاب و عفونت چشم، سردرد و عدم راحتی شود.

انواع پتوز یا افتادگی پلک در کودکان

پتوز در کودکان را می‌توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد: مادرزادی و اکتسابی.

پتوز مادرزادی به وضعیتی اطلاق می شود که در بدو تولد وجود داشته باشد یا در سال اول زندگی ایجاد شود. این شایع ترین شکل پتوز در کودکان است. پتوز مادرزادی معمولا به دلیل رشد نکردن یا ضعف عضلات بالابرنده ایجاد می‌شود که مسئول بالا کشیدن پلک‌ها هستند.  در برخی موارد نیز، ارثی یا ژنتیکی هستند. ای نوع از افتادگی می‌تواند یک یا هر دو چشم را درگیر کند و شدت آن متفاوت باشد. امکان دارد کودکان مبتلا به پتوز مادرزادی دارای افتادگی نامتقارن پلک باشند.

از طرف دیگر پتوز اکتسابی پس از تولد ایجاد می‌شود. این عارضه می‌تواند در هر سنی رخ دهد و اغلب در اثر ضربه، جراحی چشم یا شرایط پزشکی زمینه‌ای ایجاد می‌شود. ضربه به چشم یا ناحیه پلک می‌تواند به ماهیچه ها یا اعصاب مسئول حرکت پلک آسیب برساند و منجر به پتوز شود. جراحی‌های چشم، مانند جراحی آب مروارید یا برداشتن تومور پلک نیز می‌تواند منجر به پتوز اکتسابی شود. علاوه بر این، برخی بیماری‌های عصبی، مانند سندرم هورنر یا فلج عصب سوم جمجمه‌ای، می‌توانند باعث پتوز اکتسابی در کودکان شوند. طبقه‌بندی پتوز به عنوان مادرزادی یا اکتسابی به درک علل زمینه‌ای و تعیین رویکردهای درمانی مناسب کمک می‌کند. پتوز مادرزادی اغلب شامل جراحی برای سفت کردن یا تغییر موقعیت عضلات بالابرنده است. برای تشخیص دقیق نوع پتوز و  اتخاذ برنامه درمانی مناسب بر اساس نیازهای کودک، مشورت با متخصص چشم ضروری است.

بیشتر بخوانید: اشک ریزش در کودکان

علل افتادگی پلک در کودکان

افتادگی پلک در کودکان می تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد. برخی از علل شایع عبارتند از:

1. پتوز مادرزادی: پتوز مادرزادی در بدو تولد وجود دارد و اغلب ناشی از رشد ناکافی یا ضعیف عضلات بالابرنده است که مسئول بالا بردن پلک‌ها هستند.

2. پتوز اکتسابی: پتوز اکتسابی پس از تولد ایجاد می‌شود و می‌تواند در اثر ضربه، جراحی چشم یا بیماری‌های عصبی ایجاد شود. ضربه به چشم یا ناحیه پلک می‌تواند به عضلات یا اعصاب مسئول حرکت پلک آسیب برساند. شرایط عصبی مانند سندرم هورنر یا فلج عصب سوم جمجمه نیز می‌تواند منجر به پتوز شود.

3. اختلالات عصبی و عضلانی: برخی از اختلالات عصبی و عضلانی می‌تواند موجب افتادگی پلک در کودکان شود. شرایطی مانند میاستنی ( ضعف عضله) گراویس (سنگین یا وخیم) یک اختلال عصبی عضلانی است که می‌تواند بر عضلات مسئول حرکت پلک تاثیر بگذارد و منجر به پتوز شود.

4. علل فیزیکی: علل فیزیکی پتوز شامل وجود توده‌ها یا تومورها در داخل یا اطراف پلک است. این توده‌ها می توانند پلک را سنگین کنند و باعث افتادگی آن شوند.

بیشتر بخوانید: انحراف چشم در کودکان

روش‌های درمان افتادگی پلک در کودکان

 جراحی: درمان اولیه پتوز در کودکان اغلب مداخله جراحی است. روش جراحی خاص به عوامل مختلفی از جمله سن کودک، درگیری یک یا هر دو پلک، شدت پتوز، قدرت عضلات بالابرنده و وضعیت حرکات چشم بستگی دارد. هدف جراحی پتوز، تغییر موقعیت یا سفت کردن عضلات بالابرنده برای بالا بردن پلک آسیب دیده و بهبود عملکرد آن است. این روش تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود.

 عصای پتوز: عصای پتوز، یک گزینه غیر جراحی برای کنترل افتادگی پلک یا پتوز است. این روش شامل چسباندن یک وسیله جانبی به فریم عینک برای  بالا بردن پلک آسیب دیده و جلوگیری از افتادگی آن بر روی چشم است.

دو نوع اصلی عصای پتوز وجود دارد: قابل تنظیم و تقویت شده. عصاهای قابل تنظیم به یک طرف فریم عینک وصل می‌شوند، در حالی که عصای تقویت شده به هر دو طرف متصل می‌ شوند. انتخاب بین این دو نوع بستگی به شدت پتوز دارد. استفاده از عصای پتوز می‌تواند درمان موقتی برای افراد مبتلا به پتوز خفیف تا متوسط باشد، به خصوص زمانی که جراحی امکان پذیر یا مطلوب نباشد.

توجه به این نکته مهم است که عصای پتوز درمان اصلی محسوب نمی‌شود، بلکه به عنوان یک اقدام حمایتی در نظر گرفته می‌شود. ​

درمان بیماری‌های زمینه‌ای: اگر افتادگی پلک به دلیل یک بیماری زمینه‌ای مانند میاستنی گراویس یا سندرم هورنر باشد، درمان آن‌ها می‌تواند به بهبود پتوز کمک کند. از دارو و فیزیوتراپی برای درمان این بیماری‌ها استفاده می‌شود.

نتیجه‌گیری

افتادگی پلک در کودکان می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله این دلایل می‌توان به شرایط مادرزادی تا آسیب‌های اکتسابی یا اختلالات عصبی زمینه‌ای و… اشاره کرد. روش‌های درمان افتادگی پلک در کودکان شامل جراحی، استفاده از عصای پلک یا عصای پتوز و درمان بیماری‌های زمینه‌ای است. پتوز می‌تواند بر بینایی کودک تاثیر منفی داشته باشد. اگر پلک به طور جزئی یا کامل مردمک را بپوشاند، می تواند منجر به اختلال بینایی، تنبلی چشم یا عیوب انکساری شود. بنابراین، تشخیص و درمان سریع پتوز در کودکان بسیار مهم است.